فَأَعۡرِضۡ عَن مَّن تَوَلَّىٰ عَن ذِكۡرِنَا وَلَمۡ يُرِدۡ إِلَّا ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا
29
ذَٰلِكَ مَبۡلَغُهُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِمَنِ ٱهۡتَدَىٰ
30
تفسیر نور
پس، از هر كه از یاد ما روىگرداند و جز زندگى دنیا را خواستار نبود، روبگردان.
آن، آخرین درجه از علم و شناخت آنان است. همانا پروردگار تو كسانى را كه از راه او گمراه شدهاند، بهتر مىشناسد و كسانى را كه هدایت یافتهاند، بهتر مىداند.
نکتهها
در قرآن، فرمان اعراض از: كفّار46، مشركان47، منافقان48، جاهلان49 فراریان از جبهه50 و كسانى كه به قصد تمسخر وتخطئه در آیات الهى كندوكاو مىكنند51 آمده است.سیماى دنیا در قرآن
قرآن در آیات متعددى سیماى دنیا و زندگى دنیوى را اینگونه ترسیم كرده است:
1. دنیا كم و ناچیز است. «متاع الدنیا قلیل»52
2. دنیا فانى است، عبورگاه است نه توقفگاه. «ما عندكم ینفد»53
3. دنیاگرایى جز لهو و لعب نیست. «و ما هذه الحیاة الدنیا الاّ لهو و لعب»54
4. دنیا وسیله فریب است. «ما الحیاة الدنیا الاّ متاع الغرور»55
5. دنیاگرایى مانع آخرتطلبى است. «أ رضیتم بالحیاة الدنیا من الاخرة»56
6. دنیا، دلربا است. «یا لیت لنا مثل ما أوتى قارون»57
7. در آیه 20 سوره حدید، پنج ویژگى براى دنیا ذكر شده كه با مراحل پنجگانه عمر انسان مطابقت دارد: «واعلموا انّما الحیاة الدنیا لعب و لهو و زینة وتفاخر بینكم و تكاثر...»
الف) لعب و بازى. (كودكى)
ب) لهو و سرگرمى. (نوجوانى)
ج) زینت و خودآرایى. (جوانى)
د) تفاخر و فخرفروشى. (میانسالى)
ه) تكاثر و ثروت اندوزى. (كهنسالى)
آرى، دنیا وسیله است نه هدف، چنانكه در دعاى ماه شعبان مىخوانیم: «و لاتجعل الدنیا اكبر همّنا» خدایا دنیا را هدف برتر ما قرار مده.
46) سجده، 30.
پیامها
در برخورد با كسانى كه دنیا محور و خداگریزند، تسامح نداشته باشید. «فاعرض عن من تولّى عن ذكرنا» از كسانى كه به دین خدا پشت مىكنند و حاضر به شنیدن نام خدا و دستورات او نیستند، اعراض كنید. (در اسلام، بایكوت مخالفان و دشمنان جایز است.) «فاعرض عن من تولّى عن ذكرنا»
تبرّى جستن از دشمنان اسلام، یك اصل است. «فاعرض»
در تبلیغ دین، وقت و فرصت را در موارد بىثمر هدر ندهید. «فاعرض...»
گاهى مقابله به مثل لازم است. باید از كسى كه از یاد خدا اعراض مىكند، اعراض كرد. «فاعرض عن من تولّى عن ذكرنا»
دنیاگرایى و اعراض از یاد خدا، ملازم یكدیگرند. «تولّى عن ذكرنا و لم یُرد الاّ الحیاة الدنیا»
آنچه نكوهیده است، انحصار فكر و عمل در راه رسیدن به دنیاست وگرنه تلاش و علاقه طبیعى، امرى پسندیده است. «و لم یُرد الا الحیاة...»
دنیاگرایى، نشانه سطح پایینِ درك و معرفت است. «لم یُرد الا الحیاة الدنیا... ذلك مبلغهم من العلم»
كسانى كه جز به زندگى دنیا فكر نمىكنند، گمراهند. «لم یرد الاّ الحیاة الدنیا... ضلّ...»
ایمان به علم و نظارت خداوند به عملكرد انسان، سبب تسلّى و دلدارى مؤمنان است. «هو اعلم بمن ضلّ عن سبیله»
خداگریزى و دنیامحورى، بارزترین نشانه انحراف است. «تولّى عن ذكرنا و لم یُرد الاّ الحیاة الدنیا... اعلم بمن ضلّ»
خداوند اعمال و نیّات تكتك بندگان را مىداند. «هو اعلم بمَن ضلّ... هو اعلم بمَن اهتدى»