ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ فَاطِرِ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ جَاعِلِ ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ رُسُلًا أُوْلِيٓ أَجۡنِحَةٍ مَّثۡنَىٰ وَثُلَـٰثَ وَرُبَـٰعَۚ يَزِيدُ فِي ٱلۡخَلۡقِ مَا يَشَآءُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ قَدِيرٌ
1
تفسیر نور
ستایش، مخصوص خداوندى است كه آفریدگار آسمانها و زمین است؛ فرشتگان را كه داراى بالهاى (قدرت) دو تا دو تا و سه تا سه تا و چهار تا چهار تا هستند، رسولانى قرار داد. او هر چه را بخواهد در آفرینش مىافزاید، البتّه خداوند بر هر كارى تواناست.
نکتهها
«فاطر» به معناى آفریدن ابتكارى است و «اجنحِة» از «جناح» به معناى بال و كنایه از قدرت است. در زبان فارسى نیز مىگوئیم: فلانى پروبالش سوخته یا شكسته، كنایه از اینكه قدرتى ندارد.پیامها
ستایش باید بر اساس ارزش و لیاقت باشد. (اگر قرآن مىفرماید: «الحمدللّه» به دلیل آن است كه او فاطر، جاعل و قدیر است.) با آن كه خداوند قدرت دارد، لیكن نظام آفرینش را بر اساس اسباب و مسبّبات قرار داده است. «جاعل الملائكة رسلا»
نقش و قدرت فرشتگان متفاوت است. «اولى اجنحة مثنى و ثلاث و رباع»
دست خداوند در آفرینش باز است و جهان در حال توسعه و گسترش مىباشد. «یزید فى الخلق ما یشاء»
آفرینش جهان، امرى بدیع و ابتكارى است. «فاطر السموات و الارض»
سیماى فرشتگان در قرآن
قرآن كریم دربارهى فرشتگان مطالبى دارد از جمله:
1. فرشتگان، بندگان گرامى خداوند هستند. «بل عباد مكرمون»524
2. مطیع خداوند هستند. «لا یسبقونه بالقول و هم بامره یعملون»525 «لا یعصون اللّه ما امرهم و یفعلون ما یُؤمرون»526
3. تدبیر و تقسیم امور بر عهدهى آنهاست. «فالمدبّرات أمراً»527 «فالمقسّمات أمراً»528
4. مراقب الفاظ و سخن انسانند. «ما یلفظ من قولٍ الا لدیه رقیبٌ عتیدٌ»529
5. كاتب اعمالند. «و رسلنا لدیهم یكتبون»530
6. بشارت دهنده به رزمندگان در جنگ هستند. «بجنود لم تروها»531
7. بشارت دهنده در مورد فرزنددار شدن هستند. «انا نبشرك بغلام اسمه یحیى»532
8. بشارت دهنده به مؤمنان در لحظهى مرگ هستند. «الاّ تخافوا ولا تحزنوا»533
9. مأمور عذاب مجرمان هستند. «لمّا جاءت رسلنا لوطا سىء بهم»534
10. محافظ انسان هستند. «یُرسل علیكم حفظة»535
11. دعاگوى مؤمنانند. «و یستغفرون للذین آمنوا»536 «و یستغفرون لمن فى الارض»537
12. شفاعت مىكنند. «و كم من ملك فى السموات لا تغنى شفاعتهم شیئا الاّ من بعد ان یأذن اللّه لمن یشاء و یرضى»538
13. لعن كنندهى كفّارند. «أولئك علیهم لعنة اللّه والملائكة والنّاس أجمعین»539
14. امدادگر جبههها هستند. «یُمدّكم ربّكم بثلاثة آلاف من الملائكة منزلین»540 «بلى ان تصبروا و تتّقوا... یمددكم ربّكم بخمسة آلاف»541
15. مجرمان را لحظهى مرگ تنبیه مىكنند. «توفّتهم الملائكة یضربون وجوههم و أدبارهم»542
16. از بهشتیان استقبال مىكنند. «سلام علیكم بما صبرتم»543
17. مسئول عذاب دوزخ هستند. «علیها تسعة عشر»544
18. مسئول قبض روح هستند. «توفّته رسلنا»545
19. داراى درجاتى هستند. «ما منّا الا له مقام معلوم»546
20. مسئول نزول وحى هستند. «ینزّل الملائكة بالروح»547
21. گاهى به صورت انسان در مىآیند. «فتمثّل لها بشراً سویّا»548
22. از عبادت خسته نمىشوند. «یسبّحون له بالیل والنهار و هم لا یسأمون»549
23. با غیر انبیا نیز تماس و گفتگو دارند. «انّما انا رسول ربّك لاهب لك غلاماً»550
24. بعضى فرشتگان برگزیدهاند. «اللّه یصطفى من الملائكة رسلا و من الناس»551
25. ایمان به فرشتگان لازم است. «والمؤمنون كلّ آمن باللّه و ملائكته و كتبه و رسله»552
«و مَن یكفر باللّه و ملائكته و كتبه و رسله و الیوم الآخر فقد ضلّ ضلالاً بعیدا»553
524) انبیاء، 26.